Wielkopolska w pigułce

Garść faktów:

Nazwa Wielkopolska pochodzi od łacińskiego Polonia Maior; dla odróżnienia od Małopolski – Polonia Minor. Przez wieki Wielkopolska była jedną z największych dzielnic państwa. Inna hipoteza mówi, że Polonia Maior miało oznaczać Polska Starsza, czyli obszar gdzie powstały zalążki państwa polskiego. Nazwa ta oficjalnie pojawia się po raz pierwszy w 1257 roku, w dokumencie księcia Bolesława Pobożnego.

Historyczna Wielkopolska to nie to samo co województwo wielkopolskie. Poza granicami województwa pozostają Pałuki ze Żninem, Wschowa oraz Międzyrzecz.

Krajobraz większości Wielkopolski został ukształtowany około 12 tys. lat temu w czasie ostatniego zlodowacenia, kiedy to z terenu dzisiejszej Polski wycofał się skandynawski lądolód, mający nawet do dwóch kilometrów grubości. Pozostawił po sobie pasy wzgórz, rynny jezior oraz dziesiątki ogromnych głazów.

Główną rzeką regionu jest Warta, wraz z jej dopływami: Notecią, Prosną, Obrą, Wełną, Główną, Lutynią, Samą i innymi.

Warta koło Poznania

Warta koło Poznania

Najwyższym punktem Wielkopolski jest szczyt Kobylej Góry w paśmie Wzgórz Ostrzeszowskich (248 m n.p.m.), najniżej natomiast leży dno Jeziora Śremskiego (9 m p.p.m.), które jest kryptodepresją.

Wielkopolska to kraina jezior. Największe z nich jest Jezioro Ślesińskie (1036 ha), najgłębsze natomiast Jezioro Popielewskie (46 metrów).

W środkowej Wielkopolsce w X wieku rozwinęło się państwo Polan, które dzięki podbojom i sprawnej administracji przyczyniło się do powstania kraju nazywanego później Polską, a we wczesnym okresie „Państwem Gnieźnieńskim”. Stąd wywodzili się i tu spoczywają Mieszko I i jego syn Bolesław Chrobry.

Wojowie z epoki wczesnopiastowskiej

Wojowie z epoki wczesnopiastowskiej

W Wielkopolsce jest 12 parków krajobrazowych i jeden park narodowy (Wielkopolski, no bo jakże inaczej!). Do tego maleńki kawałek Drawskiego Parku Narodowego.

Wielkopolskę zamieszkuje kilka ciekawych grup etnograficznych: Bambrzy w Poznaniu (potomkowie imigrantów z Frankonii), Pałuczanie w rejonie Żnina, Krajniacy koło Złotowa, Chazacy i Biskupianie na południu regionu. Do dziś można też usłyszeć gwarę regionalną, w tym poznańską, z licznymi zapożyczeniami z języka niemieckiego.

Bamberki w ludowych strojach (ze zbiorów TBP)

Bamberki w ludowych strojach (ze zbiorów TBP)

A czy wiesz, że…

Poznań leży bliżej Berlina niż Warszawy, zarówno w linii prostej jak i licząc odległość jaką trzeba pokonać jadąc samochodem.

Poznań jest jedynym miastem wymienionym w polskim hymnie.

Patronką Wielkopolski jest bł. Jolenta z węgierskiej dynastii Arpadów, księżna kaliska.

Na poznańskim Morasku zobaczyć można jedyne w Polsce kratery meteorytowe.

Wielkopolska posiada swoją charakterystyczną kuchnię. Do regionalnych klasyków należą: kaczka z jabłkami, golonka z kapustą, czernina (zupa z krwi kaczki), pyry z gzikiem i ślepe ryby z myrdyrdą. Ze słodkości unikatem są rogale świętomarcińskie, a także poznańskie rury (tradycyjnie sprzedawane przed cmentarzami).

Rogal świętomarciński

Rogal świętomarciński

W północnej części regionu, na pograniczu z Pomorzem Zachodnim żyje na wolności stado żubrów, takich samych jak w słynnej Białowieży, a w lasach Puszczy Noteckiej wataha wilków.

Na Chwaliszewie, dziś dzielnicy Poznania, a wówczas osobnym mieście, spalono na stosie pierwszą w Polsce czarownicę. Oskarżono ją o rzucanie czarów, które psuły piwo chwaliszewskim piwowarom. Zbrodnia! 🙂

W wielkopolskim Licheniu znajduje się największy (i zdecydowanie najdroższy!) kościół w Polsce i siódmy największy na świecie.

IMG_3954

W Koninie stoi najstarszy w Polsce znak drogowy, postawiony w XII wieku.

Większość patrzy na sport w regionie przez pryzmat piłki nożnej czy ewentualnie kajakarstwa, a tymczasem Wielkopolska to prawdziwa potęga w dyscyplinie nieco bardziej niszowej – hokeju na trawie.

Górnictwo kojarzy się głównie ze Śląskiem, a jednak Wielkopolska posiada i eksploatuje bogate złoża soli kamiennej, węgla brunatnego oraz gazu i ropy naftowej. Wszystko z całą górniczą tradycją – barbórką, górniczą karczmą piwną itd.

Korytarze i komory solne Kłodawie (fot. KSK)

Korytarze i komory solne Kłodawie (fot. KSK)

Wielkopolska to wyjątkowo słodki region i jest największym w kraju producentem buraka cukrowego, choć i oczywiście legendarne pyry mają się u nas całkiem nieźle.

Sporą część regionu można opłynąć kajakiem lub małym jachtem korzystając z długiego na 690 km szlaku żeglugowego nazwanego Wielką Pętlą Wielkopolski, który wiedzie Wartą, Notecią oraz Jez. Gopło wraz z kanałami Ślesińskim i Górnonoteckim.

W Łężeczkach koło Międzychodu odsłonięto ponoć pierwszy na świecie pomnik w III tysiącleciu. Ze względu na osobliwy kształt nazywany jest pomnikiem grzyba (sic!).

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s